Timmeren aan de weg naar minder lawaai

Print Friendly, PDF & Email

Geluid veroorzaakt door vliegtuigen of te luide muziek wordt vaak als hinderlijk ervaren en kan gezondheidsschade veroorzaken. Er bestaan dan ook maatregelen om deze vormen van geluidshinder binnen de perken te houden.  Een andere grote veroorzaker van geluidsoverlast is bijvoorbeeld wegverkeer. Vanaf een zeker geluidsniveau kan het geluid van auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen bovenmatig hinderlijk zijn. In Vlaanderen vormt dergelijke overlast zelfs een van de grootste oorzaken van klachten wegens geluidshinder. De vraag rijst of er, net zoals bij vliegtuigen of te luide muziek, ook met betrekking tot wegverkeer geluidsgrenzen zijn opgesteld en of er mechanismen voorhanden zijn om overschrijdingen te sanctioneren.

Europees kader

Ten eerste moet gekeken worden naar regelgeving op EU-niveau. Hier is de Richtlijn omgevingslawaai essentieel. Deze heeft betrekking op verschillende vormen van omgevingslawaai. Ze is bedoeld om een gemeenschappelijke aanpak te bepalen om de schadelijke gevolgen op dit vlak te verminderen en te vermijden. Daartoe verplicht de richtlijn de opmaak van geluidsbelastingkaarten en geluidsactieplannen.

De geluidsbelastingkaarten geven de geluidssituatie grafisch weer door middel van kleuraanduidingen. Ook zijn op deze kaarten eventuele overschrijdingen van de grenswaarde te zien. In het geluidsactieplan is de aanpak terug te vinden om de probleempunten te verhelpen. Er zijn geen algemene grenswaarden vastgesteld. De Richtlijn is nog niet in alle EU-lidstaten geïmplementeerd, wat erop kan wijzen dat lidstaten omgevingslawaai door wegverkeer niet als een prioriteit zien en bijgevolg nog weinig stappen ondernomen hebben om dit zo veel mogelijk te reguleren en te reduceren.

Milieukwaliteitsnormen en handhaving ervan in Vlaanderen

Vlaanderen heeft de verplichtingen van de Richtlijn wel al geïmplementeerd. Op de geluidsbelastingkaarten van Vlaanderen zijn met kleurencodes bepaalde zones aangeduid die tonen waar en hoeveel lawaai door wegverkeer voorkomt. Om te weten hoeveel geluid er op een bepaalde plaats voorkomt, worden berekeningsmethodes gebruikt. Deze houden rekening met verkeersintensiteit, reliëf, type wegverharding, bestaande geluidsschermen en snelheid van verkeer. Ook geluidsmetingen ter plaatse kunnen relevant zijn, voornamelijk om de akoestische gevelbelasting en akoestische eigenschappen van wegverhardingen te meten, of naar aanleiding van klachten van burgers of op vraag van de gemeente.

Het Vlaams Geluidsactieplan 2019-2023 somt daarnaast maatregelen op voor de aanpak van prioritaire probleempunten. De plandrempel is de grens vanaf wanneer een locatie als een prioritair probleempunt gezien wordt. Deze is vastgesteld op 70 dB. De hoge plandrempel zorgt ervoor dat slechts een beperkt aantal situaties in aanmerking komen voor maatregelen voorzien door het actieplan. Er zijn geen andere grenswaarden voorzien, ook niet op de geluidsbelastingkaarten, waar in geval van overschrijding de plicht bestaat om actie te ondernemen.

Vergelijking met Nederland

De lidstaten van de EU gaan echter op verschillende manieren om met verkeerslawaai. In Nederland worden bijvoorbeeld ook geluidsbelastingkaarten en actieplannen opgesteld. Er zijn, in tegenstelling tot in Vlaanderen, wél grenswaarden vooropgesteld die te zien zijn op de geluidsbelastingkaarten. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt tussen bestaande en geplande wegen waarbij de maxima tussen 48 en 65 dB liggen en de voorkeurswaarden tussen 48 en 50 dB, afhankelijk van of de weg zich in een verstedelijkt gebied bevindt.

In de geluidsactieplannen zijn zowel plandrempels als geluidproductieplafonds vastgesteld. De plandrempel bedraagt er 65 dB. Rijkswaterstaat, de provincies of de gemeenten, naargelang wie de beheerder is van de weg, moeten maatregelen nemen om overschrijding van de plandrempel te vermijden. De maatregelen zijn zowel preventief als om bestaande geluidsbelasting te verminderen. De geluidproductieplafonds stellen daarentegen een grens waarnaar een bestaande situatie moet streven opdat de bestaande geluidsbelasting daar tot het geluidproductieplafond verminderd wordt. De waarde van het plafond is afhankelijk van het betreffende referentiepunt.

Door grenswaarden en geluidproductieplafonds vast te stellen, biedt Nederland meer mogelijkheden aan burgers die het probleem van geluidshinder door wegverkeer willen aankaarten. Deze waarden maken duidelijk welke niveaus van verkeerslawaai acceptabel zijn, en wanneer naar oplossingen gezocht moet worden. Daarnaast zorgt de lagere plandrempel in het actieplan ervoor dat er sneller maatregelen naar voren worden geschoven.

Conclusie

Op Europees vlak is er een kader geschetst voor de aanpak van geluidshinder. Vlaanderen komt hieraan tegemoet en voorziet in de opmaak van geluidsbelastingkaarten en actieplannen. Meer gebeurt er echter niet. Op Europees vlak zijn er geen grenswaarden of een handhavingssysteem voorzien en de Vlaamse regelgever heeft dit evenmin ingevuld. Daardoor is er geen overschrijding mogelijk en bijgevolg ook geen sanctionering ervan. Nederland scoort op dit vlak iets beter en heeft een uitgebreider regelgevend kader, bijvoorbeeld door te voorzien in geluidproductieplafonds en een lagere plandrempel.

Om tegemoet te komen aan het probleem van geluidshinder door wegverkeer kan het wel degelijk een meerwaarde vormen om bindende grenswaarden vast te stellen of minstens de richtwaarden duidelijk te stellen. Een degelijk handhavingssysteem zou zekerheid bieden voor burgers dat er daadwerkelijk oplossingen voor de geluidshinder gezocht worden. Er blijkt in ieder geval nog veel ruimte te zijn voor verbetering van de gehanteerde milieukwaliteitsnormen met betrekking tot geluidshinder veroorzaakt door wegverkeer.

Charlotte Cool is masterstudente Rechten aan de KU Leuven. Deze blogpost is gebaseerd op een paper in het kader van het mastervak Milieu- en energierecht onder begeleiding van Raf Callaerts.


Any views or opinions represented in this blog post are personal and belong solely to the author of the blog post. They do not represent those of people, institutions or organizations that the blog or author may or may not be associated with in professional or personal capacity, unless explicitly stated.
Any views or opinions are not intended to malign any religion, ethnic group, club, organization, company, or individual.
All content provided on this blog is for informational purposes only. The owner of this blog makes no representations as to the accuracy or completeness of any information on this site or found by following any link on this site.
The owner will not be liable for any errors or omissions in this information nor for the availability of this information. The owner will not be liable for any losses, injuries, or damages from the display or use of this information.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.