Samenwerkingsakkoorden als vlottende bevoegdheidsmechanismen

Het Belgisch federalisme berust in globo op twee schijnbaar tegengestelde doelstellingen. De grondwetgever koos van meet af aan voor de autonomie van de deelstaten; tezelfdertijd poogde men het federale niveau voldoende slagkracht te laten behouden. Een uitdagende evenwichtsoefening die na zes formele Staatshervormingen is uitgemond in een gordiaanse knoop. Bovendien liggen alle bevoegdheidsverdelende regels verankerd in de Grondwet en bijzondere wetten, waardoor elke wijziging een bijzondere meerderheid vereist, hetgeen in het huidige politieke landschap onbegonnen werk lijkt. Valt de knoop nog wel te ontwarren?

Continue reading “Samenwerkingsakkoorden als vlottende bevoegdheidsmechanismen”

Een bevoegdheidsgrondslag voor de Pandemiewet: de doctrine van de federale sanitaire noodbevoegdheid

Het advies over het langverwachte ontwerp van Pandemiewet kwam deze week uit de keuken van de Raad van State. Wie de appetijt mist om het zeventig bladzijden lange advies nr. 68.936/AV minutieus te bestuderen, krijgt in deze blogpost van Karel Reybrouck een samenvatting van het stuk over de bevoegdheidsverdeling. Continue reading “Een bevoegdheidsgrondslag voor de Pandemiewet: de doctrine van de federale sanitaire noodbevoegdheid”

De worsteling om de constitutionele legitimiteit: het Spaans Grondwettelijk Hof versus het “Statuut” van Catalonië

Salomons oordeel in inkomhal van Tribunal Constitucional

Op vrijdag 25 september 2020 werd em. prof. dr. baron André Alen, inmiddels erevoorzitter van het Grondwettelijk Hof, toegelaten tot het emeritaat. Daags voordien verscheen het Liber amicorum André Alen, getiteld ‘Semper perseverans’, als eerbetoon. Een speciale blogreeks vestigt de aandacht op verschillende bijdragen van het boek. In deze blogpost bespreekt Wouter Pas een ophefmakend arrest van het Spaanse Grondwettelijk Hof dat een cruciale rol speelde in de Catalaanse kwestie. Continue reading “De worsteling om de constitutionele legitimiteit: het Spaans Grondwettelijk Hof versus het “Statuut” van Catalonië”

Hoe het Coronavirus onze bevoegdheidsverdeling op de proef stelt

Mondmaskerorders, de corona-app, een nachtklok, een veralgemeende mondmaskerplicht, het sluiten van de scholen… de coronacrisis stelt onze bevoegdheidsverdeling op de proef. Sommige bevoegdheidskwesties waren non-discussies. Zo kan élke overheid mondmaskers bestellen, zoals er ook niet één bevoegde overheid is om stylo’s en notitieboekjes aan te kopen. Andere bevoegdheidsvraagstukken verdienen wel meer aandacht. In deze bijdrage zet Karel Reybrouck enkele bedenkingen op een rijtje. Continue reading “Hoe het Coronavirus onze bevoegdheidsverdeling op de proef stelt”

De gedifferentieerde waarborg van de lokale autonomie (2/2): Beschikken de Brusselse gemeenten over minder gemeentelijke autonomie?

Peut-on parler d’une approche particulière de la notion d’autonomie communale à Bruxelles?” Deze pertinente vraag werd opgeworpen door dr. Chantal Kesteloot op een studiedag in december 2002 omtrent de rol van de negentien gemeenten van het Brusselse Hoofdstedelijk Gewest. Deze blogpost van drs. Karel Reybrouck argumenteert dat de Brusselse gemeenten inderdaad over minder lokale autonomie beschikken dan de andere Belgische gemeenten. Die controversiële stelling lijkt zelfs bevestiging te vinden in de rechtspraak van het Grondwettelijk Hof. Continue reading “De gedifferentieerde waarborg van de lokale autonomie (2/2): Beschikken de Brusselse gemeenten over minder gemeentelijke autonomie?”

De gedifferentieerde waarborg van de lokale autonomie (1/2): Spelen Anderlecht, Brugge, Charleroi en Eupen in dezelfde liga?

In het unitaire Belgique à papa ressorteerden alle gemeenten onder de uniforme wetgeving van één en dezelfde eenheidsstaat. Sinds de wetgevende macht door het federaliseringproces wordt gedeeld tussen de federale overheid en de deelstaten vallen de Belgische gemeenten onder meerdere, en bovendien per taalgebied verschillende, hogere overheden. Dit heeft gevolgen voor de draagwijdte van de lokale autonomie van de gemeenten in de verschillende taalgebieden. Deze blogpost van drs. Karel Reybrouck suggereert dat de gemeenten Anderlecht, Brugge, Charleroi en Eupen daardoor over een gedifferentieerde waarborg van lokale autonomie beschikken. Continue reading “De gedifferentieerde waarborg van de lokale autonomie (1/2): Spelen Anderlecht, Brugge, Charleroi en Eupen in dezelfde liga?”

Informateur, (Pre)formateur, Bruggenbouwer – over de nood aan ‘Prudent Leaders’ in de Belgische politiek

Het Belgische politieke model kan alleen maar goed functioneren, wanneer er zogenoemde ‘prudent leaders’ aanwezig zijn. Dat zijn politici die bereid zijn om over de taalgrenzen heen op zoek te gaan naar compromissen. Bij gebrek aan dergelijke bruggenbouwers dreigt een verlamming van het systeem. Continue reading “Informateur, (Pre)formateur, Bruggenbouwer – over de nood aan ‘Prudent Leaders’ in de Belgische politiek”

De obscure federale bevoegdheidssfeer – van haar nevelen ontdaan?

In 2020 blaast het Belgische federalisme vijftig kaarsjes uit. Staatshervorming na staatshervorming werden meer en meer federale materies toegekend aan de deelstaten. Na zes etappes beschikken de gemeenschappen en de gewesten over sterke, volwassen instellingen en een ruim scala aan bevoegdheden. Maar wat is vandaag dan nog federaal? Continue reading “De obscure federale bevoegdheidssfeer – van haar nevelen ontdaan?”