Kunst & Recht (III): Seksuele vrijheid, blijheid?

Print Friendly, PDF & Email
‘Ying Yang’ – Joëlle Dubois

In de blogreeks Kunst & Recht maakt elke blogpost de sprong van een element uit de wereld van de kunst in ruime zin naar de wereld van het recht. Vertrekkend van bijvoorbeeld een lied of een schilderij wordt de lezer geleid naar rechtspraak van het EHRM. In deze blogpost doen Joëlle Dubois’ Ying Yang en The eroticization of the taboo nadenken over seksuele vrijheid.

Seksuele vrijheid lijkt anno 2020 een vanzelfsprekend deel uit te maken van onze persoon. Hoewel Belgische trots Joëlle Dubois veeleer de thema’s privacy, digitalisatie en ‘big brother’-cultuur afbeeldt en zij zich in eerste orde niet focust op seksuele vrijheid, blijft het niettemin een constante in haar werk. Het schilderij ‘Ying Yang’ toont hoe digitalisatie deel lijkt te worden van zelfs de intiemste momenten, en hoe we als buitenstaanders bijgevolg deel beginnen uit te maken van een digitale voyeuristische cultuur. Dubois kiest telkens opnieuw voor seksuele diversiteit wanneer ze dit thema vastlegt. De personages geportretteerd in ‘Ying Yang’ zijn twee vrouwen, of ze homoseksueel zijn, biseksueel, panseksueel, … lijkt niet bijzonder veel uit te maken. Ze zijn wie ze zijn anno 2020 en seksuele vrijheid maakt daar deel van uit. Welke haan kraait er nog naar?

Seksuele vrijheid op de Europese kaart…

Het concept van persoonlijke autonomie werd voor het eerst op mensenrechtelijk en juridisch niveau in Europa erkend door het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (Pretty t. het V.K.). Het hof verwoordde wat ze onder het begrip verstond als volgt: ‘the ability to conduct one’s life in a manner of one’s own choosing may also include the opportunity to pursue activities perceived to be of a physically or morally harmful or dangerous nature for the individual concerned.’

Seksuele vrijheid maakt deel uit van de autonomie van de persoon. Althans zo beaamt het prominente Hof (K.A. en A.D. t. België). Zaken die voor het Hof komen aangaande seksuele vrijheid worden steeds talrijker en beslaan een steeds ruimer en diverser spectrum. Van onderwerpen als sadomasochisme (Laskey, Jaggard en Brown t. het V.K. en K.A. en A.D. t. België) tot het strafbaar stellen van het uiten van de seksuele geaardheid al dan niet in de openbare ruimte (Dudgeon t. het V.K., Norris t. Ierland, Modinos t. Cyprus en Bayev e.a. t. Rusland) en gezinshereniging van koppels van hetzelfde geslacht (Pajic t. Croatië en Taddeucci en McCall t. Italië), het Hof heeft – gewapend met een juridisch vergrootglas en het concept van persoonlijke autonomie – zich erover gebogen.

… zorgt voor nieuwe ideologische breuklijnen

In elk proces heb je winnaars en verliezers. Dat is niet anders voor mensenrechtenzaken over seksuele geaardheid. Indien arresten van het Hof chronologisch bestudeerd worden, kunnen we een evolutie waarnemen die spreekt in het voordeel van de seksuele zelfexpressie van het individu. Vooral staten lijken dus aan het kortste eind te trekken wanneer het neerkomt op het vinden tussen een evenwicht van autonome seksuele zelfontplooiing van het individu en de bescherming van de openbare orde beoogd door staten. Veel conservatieve Europese staten die traditie een hoger goed achten dan de persoonlijke autonomie – en de daarmee gepaard gaande seksuele vrijheid – van individuen, kunnen zich niet vinden in de evolutionaire rechtspraak van het Hof( zie de recente rechtspraak in Bayev e.a. t. Rusland, Pajic t. Croatië en Taddeucci en McCall t. Italië). Deze staten beleven de ondermijning van hun meer conventionele kijk op seksuele zelfontplooiing dan ook vaak als een aanslag op hun cultuur en tradities.

Conclusie

Ondanks het heersende idee dat West-Europese staten in de loop van de 21ste eeuw over het algemeen niet (langer) een homofoob milieu in stand trachten te houden, blijken toch heel wat ophefmakende zaken anders te beweren (Tadeucci en McCall t. Italië). Zo braken in 2015 en 2016 nog grote protesten uit in Italië naar aanleiding van een wetsvoorstel dat homohuwelijk -en adoptie (eindelijk) mogelijk zou maken. Aldus blijkt dat artiesten die onomwonden een scala aan individuen – die allerlei seksuele geaardheden vertegenwoordigen – portretteren in hedendaagse situaties, nog steeds noodzakelijk zijn om de seksuele vrijheid van individuen te normaliseren. Ook de werken van Joëlle Dubois dragen op indrukwekkende wijze bij tot dit thema. Door de hedendaagse thema’s van digitalisatie en privacy te koppelen aan protagonisten uit zowel de ‘LGBTQ-community’ (‘Ying Yang’) als uit de ‘SM-community’ (‘The eroticization of the taboo’), normaliseert ook zij de positieve evolutie die seksuele geaardheid kent onder de rechtspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.

The eroticization of the taboo’ – Joëlle Dubois.

Marie-Maxine Gieskens is een eerstejaars masterstudente Rechten aan de KU Leuven. Deze blogpost werd geschreven in het kader van het werkcollege ‘Rechten van de mens’ (aan het Leuven Centre for Public Law).


M. GIESKENS, "Kunst & Recht (III): Seksuele vrijheid, blijheid?", Leuven Blog for Public Law, 6 August 2020, https://www.leuvenpubliclaw.com/kunst-recht-iii-seksuele-vrijheid-blijheid (geraadpleegd op 30 November 2020)

Any views or opinions represented in this blog post are personal and belong solely to the author of the blog post. They do not represent those of people, institutions or organizations that the blog or author may or may not be associated with in professional or personal capacity, unless explicitly stated.
Any views or opinions are not intended to malign any religion, ethnic group, club, organization, company, or individual.
All content provided on this blog is for informational purposes only. The owner of this blog makes no representations as to the accuracy or completeness of any information on this site or found by following any link on this site.
The owner will not be liable for any errors or omissions in this information nor for the availability of this information. The owner will not be liable for any losses, injuries, or damages from the display or use of this information.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.